2016 December 6 - سه شنبه 16 آذر 1395

نقش صد درصدی مردم در حکومت اسلامی در اندیشه علامه مصباح/متاسفانه امروز برخی به اصطلاح اصولگرایان همان دروغ حداکثری اصلاح طلبان را در مورد قبول نداشتن رأی مردم توسط علامه مصباح را تکرار می کنند/مخالفان استاد مصباح کتابهای ایشان را مطالعه کنند
کد خبر: ٨٥١٥٩ تاریخ انتشار: ١٧ فروردين ١٣٩٥ - ١٠:٠٩
گفتمان مصباح » مطلب ویژه
پاسخی به شبهه اختلاف نظری بین علامه مصباح با امام و رهبری
نقش صد درصدی مردم در حکومت اسلامی در اندیشه علامه مصباح/متاسفانه امروز برخی به اصطلاح اصولگرایان همان دروغ حداکثری اصلاح طلبان را در مورد قبول نداشتن رأی مردم توسط علامه مصباح را تکرار می کنند/مخالفان استاد مصباح کتابهای ایشان را مطالعه کنند

امام خمینی ره مشروعیت حکومت را الهی دانسته و مقبولیت و تحقق عینی حکومت را منوط به نظر وخواست مردم می دانستند.

گروه سیاسی صابرنیوز:سجاد چاره دان؛ عباس سلیمی نمین از چهره های به اصطلاح اصولگرا! درباره دیدگاه آیت الله مصباح درباره رای مردم که آن را عامل مقبولیت حاکم نظام اسلامی می داند نه مشروعیت آن ، گفت: من نظر آیت الله مصباح را نزدیک به نظر امام نمی‌دانم. نظر ایشان نه با نظر امام و نه نظر مقام معظم رهبری نزدیک نیست. هر دوی این بزرگواران نظراتی متفاوت از نظر آیت‌الله مصباح در بحث جمهوریت دارند.»
 
 
 


این نکته گفتنی که سلیمی نمین برچسب های مختلفی به استاد مصباح زده اند اما در اینجا مجال پرداختن به این بی تقوایی سیاسي نیست.

هر چند در این سال ها در مورد «مشروعیت و مقبولیت» و نقش اختیار مردم در حکومت اسلامی در اندیشه علامه مصباح یزدی مقالات متعددی نوشته شده است،اما متاسفانه امروز برخی به اصطلاح اصولگرایان همان دروغ حداکثری اصلاح طلبان را در مورد «قبول نداشتن رأی مردم توسط استاد مصباح» را تکرار می کنند.

در خصوص نقش و جایگاه مردم درحکومت اسلامی اختلافی میان دیدگاه امام و رهبری با دیدگاه آیت الله مصباح یزدی وجود ندارد.

امام خمینی ره مشروعیت حکومت را الهی دانسته و مقبولیت و تحقق عینی حکومت را منوط به نظر وخواست مردم می دانستند.
به عنوان مثال ایشان در حکم تنفیذ ریاست جمهوری شهید رجایی چنین نگاشته بودند : «چون مشروعيت آن بايد با نصب فقيه ولي امر باشد، اينجانب راي ملت شريف را تنفيذ و ايشان را به سمت رياست جمهوري اسلامي ايران منصوب نمودم » از طرفی دیدگاه ایشان در باره لزوم کسب رای و نظر مردم برای سرنوشت خویش از جمله حق تعیین نوع حکومت در اولین روزهای انقلاب اسلامی مهمترین دلیل بر اعتقاد ایشان به نقش مردم در عینیت بخشی حکومت داشت . اما در باره دیدگاه آیت الله مصباح یزدی در این زمینه با مراجعه ای به برخی آثار و نوشته های ایشان اهتمام ایشان به نقش مردم در حکومت به ویژه در زمینه اعطای مقبولیت و ایجاد زمینه برای تحقق عینی حکومت و تداوم آن (دیدگاهی که مطابق با دیدگاه کلیه معتقدین به ولایت مطلقه فقیه و به ویژه امام و رهبری می باشد) مورد اثبات قرار گیرد :

ایشان در کتاب پرسش ها و پاسخ ها جلد اول چنین می گویند : «نقش مردم در دو جنبه قابل بررسى است: يكى در مشروعيت بخشيدن به حكومت اسلامى و ديگرى در عينيت بخشيدن به آن.
 

به اتفاق نظر مسلمانان مشروعيت حكومت رسول الله(صلى الله عليه وآله وسلم) از سوى خداى متعال بوده است؛ يعنى خدا حق حكومت را به ايشان عطا فرمود و رأى و نظر مردم هيچ نقشى در مشروعيت حكومت آن حضرت نداشت. ولى در تحقق حكومت پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم)نقش اساسى از آنِ مردم بوده؛ يعنى آن حضرت با يك نيروى قهرى حكومت خويش را بر مردم تحميل نكرد، بلكه خود مسلمانان از جان و دل با پيامبر بيعت كرده، با رغبت حكومت نبوى را پذيرا شدند. كمكهاى بى دريغ مردم بود كه باعث تحكيم پايه هاى حكومت پيامبر گشت....»(رک:پرسش ها و پاسخ ها جلد اول ص20)
 
ایشان در ادامه ضمن بر شمردن مشروعیت و مقبولیت و ذکر این نکته که مشروعیت و حق حکومت امری است که از جانب خداوند متعال اعطا می شود و مقبولیت و تحقق عینی حکومت امری است که از جانب مردم اعطا می شود چنین می گویند : «گفته شد مردم هيچ مشروعيتى به حكومت فقيه نمى دهند رأى و رضايت آنان باعث بوجود آمدن آن [تحقق عینی حکومت] مى شود. خدا به پيامبر مى فرمايد: «هُوَ الَّذى اَيَّدَكَ بِنَصْرِهِ وَبِالْمُؤمنينَ؛ «خداست كه تو را با يارى خويش و مؤمنان تقويت كرد.» كمك و همدلى مردم مؤثر در عينيت بخشيدن به حكومت ـ حتّى حكومت پيامبر است. حضرت امير (عليه السلام) مى فرمايد: «لَوْ لا حُضُورُ الْحاضِرِ وَقيامُ الْحُجَّةِ بِوُجُودِ النّاصِرِ... لاََلْقَيْتُ حَبْلَها عَلى غارِبِها مى فرمايد: «اگر حضور بيعت كنندگان نبود و با وجود ياوران حجّت بر من تمام نمى شد... رشته كار [حكومت] را از دست مى گذاشتم.» همچنين از آن حضرت نقل كرده اند: «لارَأْىَ لِمَنْ لايُطاعٌ؛ «كسى كه فرمانش پيروى نمى شود، رأيى ندارد.» »(همان ص25)
 


اين سخنان همگى بيانگر نقش مردم در پيدايش و تثبيت حكومت الهى، خواه حكومت رسول اللّه و امامان معصوم و خواه حكومت فقيه در زمان غيبت، دارد. همچنین آیت الله مصباح یزدی در کتاب نگاهی گذرا به نظریه ولایت فقیه نیز سخنانی مشابه آنچه که در مطالب قبلی در تایید نقش مردم در تحقق حکومت اسلامی ذکر شد دارند : «تا اين جا معلوم شد كه در زمان غيبت امام معصوم نيز به مانند زمان حضور پيامبر و امامان معصوم(عليهم السلام) ، مردم هيچ نقشى در مشروعيت بخشى به حكومت فقيه (نه در اصل مشروعيت ونه در تعيين فرد و مصداق) ندارند.
و امّا نسبت به تحقّق و استقرار حكومت و حاكميت فقيه در زمان غيبت امام معصوم(عليه السلام) بايد بگوييم كه اين مسأله تماماً به پذيرش جامعه و مقبوليت مردمى بستگى دارد. يعنى اين مردم و مسلمانان هستند كه بايد زمينه تحقّق و استقرار اين حاكميت را فراهم كنند و تا مردم نخواهند نظام اسلامى محقّق نخواهد شد و فقيه در اصل تأسيس حكومت خود هيچ گاه متوسّل به زور و جبر نمى‌شود بلكه نظير همه پيامبران و امامان، تنها در صورتى كه خود مردم به حكومت وى تمايل نشان دهند دست به تشكيل حكومت خواهد زد. در اين مورد هم نظير همه احكام و دستورات الهى، مردم مى‌توانند به اختيار خودشان آن را بپذيرند واطاعت كنند و مى‌توانند هم نافرمانى كرده سرپيچى نمايند. البتّه مردم در طول تاريخ ملزم و مكلّف بوده‌اند كه به حاكميت الهى و حكومت پيامبران و امامان تن دهند و حق حاكميت آنان را به رسميت شناخته بپذيرند و اگر نپذيرفته‌اند در پيشگاه خداوند گناه كار و معاقب خواهند بود. »

(نگاهی گذرا به نظریه ولایت فقیه ص73)

ایشان در کتابهای دیگر و نیز سخنانی که داشته اند نیز همین دیدگاه را داشته و بر آن تاکید کرده اند که به دلیل اطاله کلام به نظر می رسد دیگر نیازی به ذکر نباشد و ذکر حتی یک مورد از دیدگاه ایشان به منظور اثبات این مطلب که دیدگاه ایشان در زمینه نقش مردم در حکومت اسلامی با دیدگاه امام و رهبری یکسان می باشد کفایت می کرد .

در زمینه بحث نظارت بر حکومت نیز آیت الله مصباح یزدی در موارد مختلفی بر لزوم نظارت عمومی بر عملکرد حکومت تاکید داشته اند از جمله در کتاب پرسش ها و پاسخ ها حق انتقاد از ولی فقیه را نیز برای مردم ثابت دانسته و حتی با توجه به لزوم نظارت عمومی بر عملکرد حاکمان در جامعه اسلامی که گاه با عنوان «النصیحه لائمه المسلمین»از آن یاد می شود آن را واجب شرعی مسلمانان می داند (رک:پرسش ها و پاسخ ها ج1ص69) ایشان در ادامه همین مطالب شرایط و اخلاق انتقاد را هم متذکر می شود . در نتیجه وقتی شخصی انتقاد از ولی فقیه را نه تنها جایز بلکه «واجب شرعی» می داند نظارت بر سایر بخشهای حکومت اسلامی و انتقاد از آن که جای خود دارد.

در ميان شاگردان و صحابي امام(ره) شايد کسي همچون آيت‌الله خامنه‌اي (مد ظله) مباحث ولايت فقيه و حکومت اسلامي را به صورت جدي پيگيري ننموده باشد. تا آنجا که کنکاش‌هاي ايشان به مباحثه‌ علمي و طلبگي با استاد و مرادشان يعني حضرت امام(ره) در سال 1366 منجر شد و پاسخ‌هاي منطقي حضرت امام(ره) نکته‌هاي مبهم اين عرصه را در برابر ديدگان ايشان باز نمود. مقام معظم رهبري به عنوان يکي از پيشتازان نهضت و روشنگران جامعه ديني در 4 سال پيش از پيروزي انقلاب و در ماه مبارک رمضان 1353 در مسجد امام حسن مجتبي(ع) شهر مشهد، بحث ولايت و حکوت اسلامي را به طريقه‌اي شيوا و گويا براي جوانان بازگو مي‌نمودند. در آن جلسات به حق حاکميت الهي و مشروعيت حکومت ديني از سوي خدا پرداخته و در مجموع اين بحث‌ها فرمودند:

«امام يعني آن حاکم و پيشوايي که از طرف پروردگار در آن جامعه تعيين مي‌شود… يا خدا به نام و نشان [امام را] معين مي‌کند؛ مثل اينکه امير المومنين امام حسن و امام حسين و بقيه ائمه را معين کرد. يک وقت هم خداي متعال امام را به نام معين نمي‌کند، بلکه تنها به نشان معين مي‌کند؛ مثل فرمايش امام [عصر] (عجل‌الله تعالي فرجه) که فرمودند: فامّا من کان من الفقها صائناً لنفسه، حافظاً لدينه، مخالفاً علي هواه، مطيعاً لامر مولاه، فللعوام أَن يُقلّدوه…(1) ... هر کس که اين نشان بر او تطبيق کرد آن امام مي‌شود… امام يعني پيشوا، يعني حاکم، يعني زمامدار، يعني آن کسي که هر جا او رود، انسان‌ها دنبالش مي‌روند، که بايد از سوي خدا باشد، عادل باشد منصف باشد، با دين باشد، با اراده باشد… اينطوري ولي را مشخص مي‌کنند، اين هم از طرف خداست. حاکم جامعه اسلامي چه کسي باشد؟ بايد آن کسي باشد که خدا معين مي‌کند… صاحبان فرمان (اولي الامر) يعني چه؟ … اولي الامر که شيعه به آن معتقد است، آن اولي‌الامري است که خدا منشور فرمان را، به نام او کرده باشد، شيعه اين را مي‌خواهد. آن انساني است که اگرچه «منکم» (از شما) است و جزو انسان‌ها، اما ولايت را از خدا گرفته باشد، چرا که صاحب ولايت کبري، خداست … چون همه چيز براي خداست… انسان‌ها بايد تحت فرمان خدا باشند و هر چيزي که انسان را از اطاعت فرمان خدا باز دارد، طاغوت است… به طور کلي هر ولايت غير خدايي، ولايت شيطاني و طاغوتي است. آن کسي که تحت فرمان ولي حقيقي زندگي نمي‌کند، بايد بداند که تحت فرمان طاغوت و شيطان زندگي مي‌کند… پيداست که شيطان و طاغوت انسان را به نور و معرفت و آسايش و رفاه و معنويت رهنمون نمي‌شود… و ولايت به جز ولايت خدا و جانشينانش ولايت طاغوت و شيطان است.»(2)

اين سخنان در برهه‌اي گفته شده که هنوز هيچ نشانه‌اي از تشکيل حکومت فقهي و ديني رخ ننموده و نشان از عمق هوشياري و دورانديشي رهبر فرزانه نظام اسلامي دارد. نگاه ايشان به آسماني و الهي بودن حکومت، نکته‌اي است که همواره در سخنان و گفتارهاي ايشان با تأکيد آمده است.


بعد از انتشار گسترده شبهه مشروعيت زميني ولي فقيه، بار ديگر از سوي مقام معظم رهبری درباره آسماني بودن ولايت و حکومت ديني، موضعي صريح گرفته شد. ايشان فرمودند:

«بعضي ولايت فقيه را زميني مي‌دانند در حالي که ولايت فقيه امري آسماني است. اصلاً تفاوت نظام اسلامي ما با نظام‌هاي ديگر دنيا در همين است.»(3)

حضرت استاد مصباح می فرمایند:« ما از كسانى كه معتقدند رأى مردم مشروعيت‌آور است سؤال مى‌كنيم اگر مردم فردا رأى بدهند كه ما قانون اساسى فعلى را كه با محوريت ولايت فقيه تدوين شده نمى‌خواهيم موضع شما چه خواهد بود؟ آيا خواهيد گفت نظر اسلام همين است؟ آيا آنان كه با ادّعاى پيروى از خط امام، نفهميده و نسنجيده و يا احياناً از روى عمد و عناد از اين سخن حضرت امام خمينى(قدس سره) سوء استفاده مى‌كنند كه «ميزان رأى ملّت است» معتقدند كه اگر مردم رأى دادند ما نظام ولايت فقيه را نمى‌خواهيم و اصل ولايت فقيه را در قانون اساسى قبول نداريم، بايد بگوييم ميزان رأى ملّت است و نظر اسلام همان است كه مردم رأى داده‌اند؟ يا آن‌چه كه از سراسر فرمايشات حضرت امام استنباط مى‌شود اين است كه ولايت فقيه يك اصل خدشه‌ناپذير است و به همين دليل هم هست كه در قانون اساسى از آن به عنوان «اصل غير قابل تغيير» ياد شده است.»

همچنین استاد مصباح در باب شبهه ای دیگر در این زمینه با استفاده از مبانی فقه سیاسی اسلام پاسخ می دهند:« برخى نيز خواسته‌اند با تمسّك به مسئله بيعت كه در صدر اسلام بسيار معمول و متداول بوده است چنين نتيجه‌گيرى كنند كه مشروعيت حاكم اسلامى از رأى و انتخاب مردم ناشى مى‌شود و مثلا مى‌گويند رسول خدا(صلى الله عليه وآله) در غدير خم از مردم خواست تا با حضرت على(عليه السلام) بيعت كنند؛ اگر مشروعيت يافتن حكومت حضرت على(عليه السلام) واقعاً هيچ ارتباطى به رأى مردم نداشت پس اصرار پيامبر بر بيعت مردم با آن حضرت براى چه بود؟

‌‌ امّا با اندكى تحقيق و تدبر در مورد جايگاه بيعت در تاريخ صدر اسلام و اعراب آن زمان و همچنين فرمايشات پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) و نيز آيه شريفه «يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ...» كه در روز غدير خم نازل شده بخوبى روشن مى‌گردد كه بيعت در واقع عهدى بوده كه شخص بيعت كننده براى اطاعت و فرمان بردارى از شخص بيعت شونده با او مى‌بسته است؛ يعنى اعلام آمادگى شخص بيعت كننده براى همكارى و همراهى با يك فرمانده يا حاكم بوده است. و اين مسئله غير از مشروعيت‌بخشى و دادن حق حاكميت به يك فرد است. حقيقت امر در بيعت، سپردن التزام به اطاعت از حاكم مشروع و بر حق بوده است نه آن كه مشروعيت نيز با بيعت ايجاد گردد.»

نقش صدر درصدی مردم در تحقق حکومت اسلامی

براساس مبناى صحيح اسلامى، مشروعيت ولى فقيه به نصب عام از طرف امام معصوم(عليه السلام) است و مردم در تحقّق و استقرار و عينيّت بخشيدن به حكومت و حاكميت فقيه، نقش صد در صد دارند. و اين دقيقاً شبيه آن چيزى است كه در مورد مشروعيت حكومت پيامبر و امامان معصوم(عليهم السلام)و نقش مردم در حكومت آنان بيان كرديم.(به کتاب نگاهی گذرا به نظریه ولایت فقیه مراجعه شود)


گفتنی است که آیت الله محمدتقی مصباح یزدی در زمینه «مشروعیت و مقبولیت»،«جایگاه رأی مردم در حکومت اسلامی» در کتاب های خود مفصل بحث اجتهادی و اصولی کرده اند،علاقمندان به کتاب های حضرت استاد مراجعه نمایند.

از کسانی چون عباس سلیمی نمین و امثال ایشان درخواست داریم که قبل از بحث در این زمینه و سیاسی کردن آن همچون اصلاح طلبان و ضدانقلابی هایی که علامه مصباح یزدی را متهم می کردند،وارد بحث نشود و کتابهای استاد مصباح را مطالعه نماید و ما حاضریم پیرامون این مباحث حضرت استاد مصباح مناظره علمی نماییم.

________

1_ وسايل الشيعه، ج 18، ص 95.

2_ ولايت سيدعلي خامنه‌اي انتشارات سازمان تبليغات، صفحات 18 43 89 103 105 120.

3- 14 / 3 / 85، مطبوعات.




Share
* نام:
ایمیل:
* نظر:

پربازدیدترین ها
پربحث ترین ها
آخرین مطالب


صفحه اصلی | تماس با ما | آرشیو | جستجو | پیوندها | لیست نظرات | درباره ما | نظرسنجی | RSS | ایمیل | نسخه موبایل
طراحی و تولید: مؤسسه احرار اندیشه