2016 December 8 - پنج شنبه 18 آذر 1395

چرا فیلمی مثل «در مدت معلوم» دیده می‌شود و دیده نمی‌شود؟
کد خبر: ٧٥٨٥٩ تاریخ انتشار: ١٥ بهمن ١٣٩٤ - ١٣:٤٦
فرهنگی » مطلب ویژه
نقدی بر فیلم «در مدت معلوم»
چرا فیلمی مثل «در مدت معلوم» دیده می‌شود و دیده نمی‌شود؟

متن با فرصت دادن به گفتمان‌های رایج در جامعه که مخالف صیغه هستند توانسته با قدرت از راه حل شرعی و اسلامی دفاع کند.

گروه سینما و تلویزیون صابرنیوز:محمد نظمی؛ در ایامی که همه به دنبال فیلم های جشنواره فجر هستند و فضای سینمایی کشور کاملا در اختیار اخبار جشنواره فجر است ما بدعت شکننی کرده و نقدی را منتشر می کنیم تا فیلم هایی هم که در پرده سینما هستند و ربطی به جشنواره ندارند نیز به خاطر سوق دهی افکار عمومی به سمت فیلم های جشنواره فجر ضرر نکنند.
 
 

قبل از ورود به بررسی فیلم در مدت معلوم ساخته وحید امیرخانی لازم است خاطره ای را ذکر کنم. خاطره‌ای که شاید در ظاهر بی ربط به نظر برسد. بعد از دیدن فیلم «گشت ارشاد» اولین سوالی که به ذهن راقم این سطور آمد این بود که در سفر سعید سهیلی از «چارچنگولی» تا «گشت ارشاد» چه چیزی تغییر کرده است؟ گشت ارشاد فیلمی سرپا، دغدغه مند و با نقایصی اندک است که هر منتقد منصفی، برتری کیفی آن در برابر فیلمی همچون «چارچنگولی» منکر نخواهد شد. چه عاملی در گروه خلاقه فیلم «گشت ارشاد» وجود داشته که سبب شده کارنامه سعید سهیلی به قبل و بعد از «گشت ارشاد» تقسیم شود؟ این سوال زمانی پاسخ یافت که بر حسب گردش چرخ روزگار با سناریست این فیلم یعنی «مهدی علی میرزایی» آشنا شدم. این خاطره کوتاه پلی است برای ورود به فیلم پرفروش این روزهای سینماها یعنی «در مدت معلوم»

متن و فیلمنامه اولین و مهمترین پله یک کار داستانی است. این جمله کلیشه‌ای را بارها شنیده ایم ولی پروراندن یک درام جذاب گاو نر می‌خواهد و مرد کهن. سخت تر از روایت یک قصه خوب، رساندن مضمونی دینی و مذهبی بدون شعار دادن توسط قصه است. «در مدت معلوم» با قلم توانای علی میرزایی به بهترین شکل ممکن توانسته معضلات زندگی جنسی جوانان امروز را طرح کند و راه حل‌های شرعی آن را بیان کند؛ بدون آنکه بخواهد چیزی را به زور به خورد مخاطب بدهد یا او را با شعار فراری دهد. کاراکتر اول فیلم (میثم) برای مخاطبِ جوان همدلی برانگیز و سمپات است و به سرعت ما را با خود به درون قصه جذاب و دیدنی خود می‌برد. همه شخصیت‌ها دارای قوس عاطفی به نسبت اهمیت نقش خود هستند و این موضوع باعث می‌شود شخصیت و آدم زایدی در قصه وجود نداشته باشد. از طرفی کارگردان با دقتی که در انتخاب بازیگر به خرج داده است باعث شده حتی شخصیت‌‌های کوتاه نیز از ذهن مخاطب پاک نشوند؛ نظیر صحنه‌ای که پیرمرد ناشر کتاب میثم را مطالعه می‌کند و به او پیشنهاد می دهد که به سرکه بخورد تا دردش درمان شود. البته نباید نقش دیالوگ نویسی ظریف و دقیق را در این صحنه‌ها از نظر دور کرد.

متن با فرصت دادن به گفتمان‌های رایج در جامعه که مخالف صیغه هستند توانسته با قدرت از راه حل شرعی و اسلامی دفاع کند. نمونه بارز این مورد در صحنه گفتگوی میثم (جواد عزتی) در بنگاه همسریابی دیده می‌شود. البته می‌شود به نگاه فیلم در مورد امر صیغه انتقاداتی وارد کرد. به طور مثال چندی پیش گزارش درباره درآمد میلیاردی دلالان صیغه در فضای مجازی پخش شد. این موارد نشان می‌دهد در حال حاضر پشت متعه زنان اقتصاد و گردش مالی هنگفتی وجود دارد که از میل و هوس مردان متمول و در اکثر موارد متاهل ارتزاق می‌کند. این موارد نشان می‌دهند مساله صیغه دارای پیچیدگی‌هایی است که از چشم سگ چرخ‌های میثم و کتابش دور مانده است. البته با توجه به سخت‌گیری‌هایی که فیلم در حال حاضر با آن دست به گریبان است نمی‌تواند انتقادی متوجه عوامل دانست؛ چرا که پا گذاردن در این وادی شاید فیلم را به وادی توقیف ابدی می‌رساند.

بازی نقش اول فیلم یعنی جواد عزتی یکی از موارد کمیاب در سینمای چند سال اخیر ایران است. بازی غیر رئالیستی عزتی در قسمت‌های فانتزی فیلم با شبیه سازی حرکات بروس لی با قدرت و زیبایی هر چه تمامتر اجرا شده و خاطره بازی پرویز پرستویی در فیلم مومیایی سه را در ذهن زنده می‌کند.
کارگردانی فیلم روان و قصه گویانه است. امیرخانی با استفاده درست از عواملی نظیر موسیقی، نور؛ تکنیک‌هایی نظیر اسلوموشن و کلوزآپ‌ها توانسته نبض فیلم را در دست بگیرد و مخاطب را درون فضای فانتزی متن با خود همسو سازد. امیرخانی با دوری از افاده‌های روشنفکری و قصه گریز به راحتی قصه خود را روایت کند.

چرا فیلمی که با این درجه از دقت و ظرافت هنری نتوانسته است در جشنواره فجر حضور یابد؟ آیا این فیلم از گشت ارشاد که در جشنواره فیلم فجر پذیرفته شد ضعیف‌تر است؟ آیا حرف و مضمون این فیلم از «عصبانی نیستم» درمیشیان هم زننده‌تر و حساسیت برانگیزتر است؟ چه چیزی باعث شده این فیلم که بعد از فیلم میلیاردی «محمد رسول الله» قطعا پرفروش تر فیلم سال خواهد بود بعد از بارها تعویق اکران در این موقع از سال اکران می‌شود؟ چرا فیلمنامه این کار باید مدتی مدید پشت درهای ارشاد منتظر مجوز بماند؟

جواب این سوالات بزرگ را در دو جا باید یافت: یک مدیران فرهنگی که جشنواره و اکران ارام و بی دردسر را به اصلاح اجتماعی ترجیح می‌دهند و میل افرادی که چه بسا خود به «برخورد نزدیک از نوع سوم» قائل و عامل‌‌اند ولی مطرح کردن آنرا با توجه به مقتضیات زمانه موجب وهن می‌دانند و نفع شخصی را به منافع دینی ترجیح می‌دهند.

 




Share
* نام:
ایمیل:
* نظر:

پربازدیدترین ها
پربحث ترین ها
آخرین مطالب


صفحه اصلی | تماس با ما | آرشیو | جستجو | پیوندها | لیست نظرات | درباره ما | نظرسنجی | RSS | ایمیل | نسخه موبایل
طراحی و تولید: مؤسسه احرار اندیشه