2016 December 8 - پنج شنبه 18 آذر 1395

ضرورت تدوین نقشه ی جامع فرهنگی برای شهر مشهد مقدس
کد خبر: ١١١٣٥١ تاریخ انتشار: ١١ شهریور ١٣٩٥ - ١٢:٤٣
فرهنگی » مطلب ویژه
زنگ خطر برای تغییرات شتابان فرهنگی
ضرورت تدوین نقشه ی جامع فرهنگی برای شهر مشهد مقدس

پراکندگی مدیریت های مختلف شهر مشهد، نظیر شهرداری که متولی ساخت و ساز است از یک طرف و دغدغه های بالحق امام جمعه و متولی جدید آستان قدس در سوئی دیگر...

 
گروه فرهنگی صابرنیوز:مدتی است که مشهد از جهات فرهنگی اش بسیار خبرساز شده است. از حواشی حضور زائران خارجی در این شهر تا این روزها هم موضوع کنسرت های موسیقی و...

به نظر می رسد این مسائل از آنجا ناشی شده است که تغییرات توسعه ای در شهر مشهد، بدون در نظرگرفتن اقتضائات فرهنگی این شهر یا اصطلاحا بدون داشتن «پیوست فرهنگی» انجام شده است.

قبل تر ها مسافر مشهد را با جایی به جز حرم مطهر کاری نبود. بنابراین طبیعی بود که در طول زمانی که در مشهد بود، تعداد دفعات بیشتری را به حرم می رفت و از فوایدی که بر موضوع زیارت مترتب است بیشتر بهره می برد. اگر قرار بود عنصر زیارت، تأثیراتی تربیتی (و یا فرهنگی) بر زائر بگذارد، این زیاد رفتن به حرم، احتمال تأثیرگذاری را بیشتر می کرد. اما امروزه در کنار حرم، مشغولیت های دیگری هم وجود دارد که میزان حضور زائر در حرم را ممکن است کم کند. برای مثال استخرها و پارک های آبی جذابی که در تلویزیون هم تبلیغ می شوند.نگارنده منکر نیاز ساکنان مشهد به امکانات تفریحی نظیر استخر و حتی پارک آبی نیست اما آیا ضرورتی وجود دارد که این مراکز در تلویزیون هم تبلیغ شود؟!
 

مورد بعد وجود شهرک هایی در اطراف مشهد است (مانند شهر پدیده) که با هدف توسعه ی گردشگری و البته سود اقتصادی ایجاد شده است اما می تواند از شهر مشهد «مرکزیت زدایی» کند در حقیقت حرم امام رضا علیه السلام در کنار دیگر جاذبه های مشهد قرار می گیرد نه به عنوان تنها دلیل سفر به آنجا محسوب گردد.
 
 

بنابراین در آینده – و شاید هم حال!- خیلی عجیب نیست اگر افراد بدون قصد زیارت و برای دیگر جاذبه های این شهر به آنجا سفر کنند؛ و این یعنی از بین رفتن مزیت   و نعمتی که در مشهد در طول «قرن» ها بوجود آمده، در طول «سال»هایی چند از بین رود و این موضوع با هیچ یک از اصول علمی در رشته های مدیریت، اقتصاد، مطالعات فرهنگی یا الهیاتی همخوان نیست!

مجتمع های تجاری بزرگ:
 
ساخت استادیوم ورزشی
 
 
ساخت استادیوم ورزشی با کدام توجیه ، چرا استان قدس رضوی به جای رسیدگی به حال مردم بی بضاعت و مستضعف و عاشق زیارت امام هشتم اقدام به ساخت بناهایی نموده است که به هیچ وجه جزء وظیفه ذاتی او نبوده ونیست  در حال حاظر صدها هزار نفر هستند که قادر به امدن زیارت امام خود نیستند و بنا به توصیه امام خامنه ای  باید به انها رسیدگی کند...
وزارت ورزش و دیگر مسئولین ذیربط باید در این خصوص برنامه ریزی کنند و تمرکز آستان در این پروژه آنها را از دیگر امور مهم و فرهنگی شاید غافل کند .
البته این آغاز عمرانی این طرح در زمان قبل از ریاست حجت الاسلام رئیسی بوده اما بهرحال ایشان به عنوان متولی آستان باید به نحوی مدیریت این موضع جهادی و فرهنگی انجام دهد تا الویت زیارت باشد و بودجه در این مسیر هزینه گردد.
                                                                                                                                                     

اتفاق فرهنگی:

حتی اگر سوغاتی های وارداتی، به سفارش ما ساخته شده باشند – که لزوما اینگونه نیست- اما وجود مجتمع های تجاری بزرگ با معماری و فضای گفتمانی غربی القاء کننده ی سرمایه داری و روح غربزدگی و سبک زندگی غربی است (رجوع شود به نظریه ی پاساژ والتر بنیامین).
در اینجا هم کارکرد فرهنگی زیارت امام رضا علیه السلام به کارکردی روانی تقلیل می یابد و این کارکرد هم چیزی نیست جز تخدیر روانی. یعنی مردمِ خسته از سرمایه داری برای مدتی به حرم ایشان می روند و آرام می شوند! بله دقیقا همین! و در این صورت موضوع زیارت، در خدمت توسعه و سرمایه داری ای که می بینیم قرار گرفته و ابزار آن شده است نه جهت دهنده به توسعه و پیشرفت یک کشور. زیارت می شود یک جاده صاف کن آنهم برای اقتصادی وارداتی!


سخن آخر:

این تحلیل ها بیانگر آن است که شهر مقدس مشهد نیازمند اتاق فکری است که مهندسی فرهنگی شهر را بتواند برعهده گرفته و با تدبیر آن را سامان دهد.

پراکندگی مدیریت های مختلف شهر مشهد، نظیر شهرداری که متولی ساخت و ساز است از یک طرف و دغدغه های بالحق امام جمعه و متولی جدید آستان قدس در سوئی دیگر، سبب به هم ریختگی امور می شود، همچنان که شده است و صحبت هایی هم که در تریبون نماز جمعه مبنی بر نادرست بودن برخی بلند مرتبه سازی ها در اطراف حرم یا ... می شود هم تأثیری بر تغییرات شتابان فرهنگی در مشهد نخواهد داشت.

به نظر می رسد موضوعاتی جنجالی نظیر برگزاری یا لغو کنسرت ها، اموری حاشیه ای هستند و تغییراتی که در معماری شهری و ساخت و سازهای مشهد –بدون داشتن پیوست فرهنگی- انجام می شود، اینگونه از نیازها را هم ایجاد خواهد کرد و شاید هم منجر به تغییرات فرهنگی بزرگتری هم در شهر مشهد بشود.

تشکیل شورایی راهبردی برای مدیریت فرهنگی شهر مشهد که در آن نهادهای گوناگون عمرانی، فرهنگی و غیره حضور داشته باشند، می تواند از این ناهماهنگی های به شدت مضر بکاهد. آستان قدس رضوی، باید بزرگترین مطالبه گر تشکیل این شورا باشد، چرا که بزرگترین ذی نفع یا ذی ضرر! تغییرات فرهنگی مشهد مقدس است.




Share
* نام:
ایمیل:
* نظر:

پربازدیدترین ها
پربحث ترین ها
آخرین مطالب


صفحه اصلی | تماس با ما | آرشیو | جستجو | پیوندها | لیست نظرات | درباره ما | نظرسنجی | RSS | ایمیل | نسخه موبایل
طراحی و تولید: مؤسسه احرار اندیشه